Acı Kırmızı Biber

Acı kırmızı biber (Capsicum annuum), patlıcangiller (Solanaceae) familyasından genellikle tek yıllık olarak bilinen bir bitki. Aslında çok yıllık olan biber türleri sadece ılıman iklimlerde tek yıllık olarak yetiştiriliyor. Anavatanı kesin bilinmemekle birlikte güney ve orta Amerika’nın tropik iklim kuşağı olduğu düşünülen biberin doğal olarak en fazla çeşitlilik gösterdiği coğrafya da bu bölge oluyor. Orta Amerika’nın eski halklarından olan İnkalar, biberi yaradılış efsanelerine konu olan dört erkek kardeşten biri ve ayrıca bir tanrı olarak görürlermiş. Acı kırmızıbiber ya da İnka dilindeki adıyla “Ayar-uchu”, bu inanışa göre ilk İnka kralının da kardeşiymiş. Kutsal sayılan acı kırmızıbiber, İnkaların para olarak da kullandığı bir bitkiymiş.

Panama yerlileri genç kızların ergenliğe geçiş törenlerinde ya da cenazelerde acı kırmızıbiber yakarak kötü ruhları kovduklarına inanırlarmış. Ayrıca balıkçılar teknelerinin arkasına bir sıra biber astıklarında köpekbalığı tehlikesinden korunacaklarını düşünürlermiş. Meksikalı bir başka kabile nazara uğrayan kişinin bedenine acı kırmızıbibere buladıkları bir yumurtayı sürerek çekilen acıları nazar verene aktarırlarmış...

Acı kırmızıbiberle ilgili bu ilginç efsane ve gelenekleri bırakıp bitkimizle ilgili bilimsel gerçeklere bakalım: Ortalama 1 metre kadar boy yapan bitki hermafrodit (çift cinsiyetli) çiçeklerini yaz ortasından itibaren açıyor. Gölgede iyi büyümeyen acı kırmızıbiber toprak asiditesi konusunda çok seçici değil ama nemli ve süzek toprakları seviyor. Dünyada en fazla yetiştirilen acı biber türleri: acı kırmızıbiber (Capsicum annuum), çin biberi (Capsicum chinense), amarillo acı biberi (Capsicum bacatum), tabasco acı biberi (Capsicum frutescens) ve elma biberi (Capsicum pubescens)dir. Fakat en yaygın yetiştirilen çok sayıdaki biber çeşidi Capsicum annuum çeşitleri olduğundan yazıda ona odaklanacağım. Biberleri acı ve tatlı biberler olarak iki yazıda ele almayı düşünüyorum. Önce acı biberle başladım ki sonunu tatlıya bağlayabileyim ;)...

Acı kırmızıbiber, çiğ olarak da tüketilebildiği gibi, kurutulmuş baharat ya da salamura olarak da yenebiliyor. Biberin tohumları da öğütülerek çeşitli baharat karışımlarına eklenebiliyor. Bitkinin yaprakları çeşitli ülkelerde güveç yemeklerine konuyor olsa da genellikle patlıcangiller familyasına ait türlerin yaprakları ve özsuyu zehirli olduğundan bu konuda dikkatli ve ölçülü davranmak gerek. Kimi kırmızı acı biberler C ve A vitamini açısından zenginler, hatta B6, E, C, mangan, potasyum ve riboflavin gibi vitamin ve mineraller de içeriyor olsalar da tüketim miktarı düşünüldüğünde bunun pek fazla önemi kalmıyor diyebiliriz. Çünkü biber aşırı tüketilmesi halinde mide ve bağırsak florası için fayda yerine zarar oluşturabiliyor. Kırmızı acı biberin daha belki de daha önce duymadığınız bazı kullanım şekillerine de değineyim: Örneğin merhem haline getirilerek kullanıldığında ciltte detoks etkisi gösterdiği ve doku yenileyici olduğu söyleniyor. Kozmetikte gerçekten de kırmızıbiberli kremler var mı kadınlara bir sormak gerek...

Ayakları çok üşüyen, yaz kış ayakları buz gibi olanlar için ilginç bir yöntem var: toz haline getirilmiş kırmızı acı biberi çoraplarınızın içine dökerseniz bu bölgede kan dolaşımı artıyormuş ve sorun da böylece çözülüyormuş. Belki bitkinin afrodizyak özelliği göstermesi de kan dolaşımını artırıcı özelliğinden kaynaklanıyordur. Bir başka kullanım şekli daha var ki oldukça işinize yarayabilir. Boğaz enfeksiyonlarından mustarip olanlar acı kırmızıbiberle gargara yaparak, onun antiseptik ve antibiyotik özelliklerinden faydalanabilirler. İçine acı kırmızıbiber konan yiyecekler de diğerlerine göre daha geç bozuluyor. Ve bitkinin yaygın bilinen bir başka özelliği ise içerdiği “kapsaisin” adı verilen maddenin metabolizma hızlandırıcı oluşu. Diyetisyenler kilo vermek isteyen kişilerin yemeklerine acı kırmızıbiber de eklemesini tavsiye ediyorlar. Yaz için diyete başlayacak olanların dikkatine(!)...

Acı kırmızıbiber sadece size değil bitkilerinize de iyi bakabilecek bir bitki. Bahçenizdeki süs bitkilerinizi ve sebzelerinizi zararlı böceklerden korumak için onlarla bir arada acı kırmızıbiber de yetiştirebilirsiniz. Biberlerinizi özellikle patlıcanlarınızla birlikte yetiştirmeniz tavsiye ediliyor. Şahsen geçen yaz tohumdan yetiştirmeye çalıştığım acı biberlerden randıman alamadım çünkü büyük ihtimalle saksı toprağını çok sevmediler. Onun yerine büyürken biber zannettiğim bir akrabası çıktı aynı saksıdan: pek zehirli olan ama çok da sağlıklı büyüyen bir Güzelavrat otu (Atropa belladonna)...

Ben balkon şartlarında beceremedim ama biber tohumdan kolayca üretilebiliyor, 3-4 haftada çimleniyor ve yaklaşık 3 ay sonra da mahsulünü toplayabilirsiniz. Bazı biber türleri güzel renk değişimleri gösterdiklerinden süs bitkisi olarak da yetiştiriliyor. Yarın da türün çeşitleri içinde olan dolma biber veya paprika gibi tatlı biberlerle konuyu tatlıya bağlarız...

Acı Kırmızı Biber - Capsicum annuum

Tek Yıllık

Boy : 1 m

Toprak Ph : 4.3-8.3

Sulama İhtiyacı : Düzenli Sulama

Konum : Güneş Alan Konum

Çiçeklenme : Yaz ortası

Üretim Yöntemi : Tohum