Ağaç Kavunu

Ağaç kavunu (Citrus medica), sedefotugiller (Rutaceae) familyasına ait “turunçgiller” oymağından iri, kokulu ve kalın kabuklu meyvalar veren bir turunçgil türü. Anavatanı Orta Asya olduğu düşünülen ağaç kavununa Akdeniz havzasındaki ülkelerde, Orta ve Güney Amerika’da ve Hindistan’da bolca rastlanıyor.

İngilizlerin “citron” dedikleri ağaç kavunu, mandalina (Citrus reticulata), pomelo (Citrus maxima) ve papeda (Citrus papeda)nın tüm bilinen turunçgillerin ataları olduğu biliniyor. Yani diğer bir deyişle “Citrus” ailesi içinde yer alan tüm bitkiler bu dört turunçgilin doğal melezleridir. Mısır’daki Karnak Tapınağı’nın duvarlarında 3 bin yıllık resimleri bulunan ağaç kavununun ise bilinen en eski turunçgil olduğuna inanılıyor.

Ağacın Avrupa’da tanınarak yayılmasının Büyük İskender zamanında başladığı düşünülüyor. Tarih uzmanlarına göre efsanevi imparator Perslerle savaşırken ağaç kavunu bugünkü Pakistan topraklarında keşfedilerek Avrupa’ya getirilmiş...

Ağaç kavunu 2 ile 5 metre arasında boy yapabilen, dalları dikenli, sandal ağacınınkileri (Arbutus andrachne) andıran yapraklarını kışın dökmeyen ve yavaş büyüyen bir ağaç. Yıl boyunca eflatundan sarımsı beyaza dönen çiçekler açan ağacın birçok alt türü de var. Ağaç kavununun olgunlaştığında 3-4 kilogram ağırlığına ulaşan meyvaları portakal ya da limon gibi sulu değil. Olgunlaşan meyvalarını dökmediğinden kış gelmeden önce meyvalarını hasat etmeniz gerekiyor, aksi takdirde sert hava koşullarının etkisiyle kırılan dallar ağacın çeşitli küf ve mantar hastalıklara yakalanmasına neden olabiliyor. Ayrıca ağaç kavununun dona dayanıklı bir tür olmadığını da belirtelim. Hatta bu nedenle bu tropik iklim ağacını saksı içinde iç mekanda yetiştirmeniz belki de daha mantıklı.

Ağaç kavununun 3-4 yıllık bireylerinden alınan çeliklerle üretimi yapılabiliyor. Ayrıca diğer turunçgiller üzerine aşılayarak üretmeniz de mümkün. Peki ürettiğiniz meyvaları ne yapacaksınız?...

Ağacın meyvalarının beyaz etli kısmı ve kabukları kullanılarak kek ve kurabiye gibi hamurlu tatlılar, şekerleme, reçel, turşu, çay ve parfüm yapılabiliyor. Ek bir bilgi olarak, Korsika ve Fas’ta yetişen türlerinin meyvaları diğerlerine göre daha tatlı oluyormuş. Bitkinin çayının öksürük, hazımsızlık ve alkol tüketiminden kaynaklanan mahmurluk için de tedavi edici olduğu söyleniyor. İçerdiği yüksek miktardaki C vitamini nedeniyle tarihte antibiyotik olarak da kullanılmış. Musevilerin Sukot bayramındaki törenlerde kullandıkları meyvası Musevi kültüründe kutsal kabul ediliyor. Çin’de yetişen bir varyetesi olan “Citrus medica var. sarcodactylis” ise “Buddha’nın eli” olarak biliniyor. Bana sorarsanız bu meyvalar daha çok ağaçta yetişen sarı renkli mürekkep balıklarını andırıyor. Çinliler bu ağacın meyvalarını Yeni yıl törenlerinde tapınaklara sunu olarak bırakıyormuş. Çin kültüründe mutluluk, şans ve uzun ömrü simgeleyen bu meyvalar aynı zamanda oda kokusu olarak ya da güvelere karşı giysilerin arasına konarak da kullanılıyormuş.

Turunçgillere ve aşı tekniğine ilgi duyanlar Bitki Günlüğüm’deki diğer Citrus türlerini de keşfedebilirler.

Ağaç Kavunu - Citrus medica

Çok Yıllık

Boy : 2.4 - 6 m

Sulama İhtiyacı : Düzenli Sulama

Konum : Güneşli konum - Dona dayanıksız

Çiçeklenme : Yılboyu çiçek açar

Üretim Yöntemi : Çelik