Arakasya

Arakasya (Arracacia xanthorrhiza), And Dağları’nın 1800-2500 metre arası yüksekliklerde yetişen çok yıllık, yumrulu bir bitki.

Arakasyanın anavatanı patatesin (Solanum tuberosum) de anavatanı olan Güney Amerika’nın kuzey batısı. Patatesi çok seven biri olarak ona yakın türlere de haliyle ilgi duyuyorum, arakasya da bunlardan biri. Güney Amerika’da yaygın tüketilen bir tür olduğunu öğrenince arakasyayı da Bitki Günlüğüm’de anlatmak istedim...

Aslında bitki patatesten çok havuç ve kerevizin bir melezi gibi görünüyor çünkü yaprakları kerevizin maydanozvari yapraklarına, yumrusu ise bodur ve beyaz renkli bir havuca benziyor. Bitkinin adı Güney Amerika yerli dili olan Quecha’daki “raqacha”dan geliyor. Fakat tembel Fransızlar kolaya kaçarak ona kendi dillerinde “kereviz patatesi” demişler. Çokbilmiş İngilizler ise aslında bir havuç (Daucus carota) türü olmadığı halde ona “beyaz havuç” demeyi uygun görmüşler. Havucun beyaz olan türleri de var ama arakasya onlardan biri değil...

Brezilya’da ise ona “baron patates” gibi ilginç bir isim koymuşlar. Belki de tadından dolayı aristokratlara layık bir yiyecek olduğunu düşünmüş olabilirler. Tadı nasıl mı? Kereviz, lahana ve kestane karışımı enfes bir tadı olduğu söyleniyor. Bu arada arakasyanın yumruları tıpkı patates gibi çiğ olarak yenmiyor. Körpe filizleri ve yaprakları salata olarak tüketildiği gibi hayvan yemi olarak da kullanılıyormuş. Arakasyanın yumrusundan da tıpkı patateste olduğu gibi çorba, türlü ve püre gibi pek çok farklı yemek yapılabiliyor.

Arakasya patatese kıyasla 4 misli daha fazla kalsiyum ve A vitamini içerdiğinden fazla tüketildiğinde cildinizi sarartabiliyormuş. Arakasya doğal ortamında 1 yılda yumrusunu olgunlaştırabilen bir bitki olsa da Brezilya’da 7 ayda olgunlaşan melezleri de elde edilmiş. Bir adet bitkiden yaklaşık 3 kilo kadar arakasya yumrusu elde ediliyor. Hem daha az gübre istediğinden hem de bakımı kolay olduğu için Güney Amerika’da mısır, fasulye ve kahve ile bir arada yetiştiriliyor. Fakat arakasyanın patates kadar popüler olamamasının bir tek nedeni var: raf ömrü. Çünkü arakasya hasattan sonra 1 hafta içinde tüketilmesi gereken bir sebze.

Uluslararası pazara ulaştırılması zaman alabileceğinden genellikle yerel bir tür olarak iç pazara yönelik üretiliyormuş. Yani patates tarihte daha Avrupa’ya bile ulaşmadan Polinezya’ya kadar gidebilmişken (hatta Polinezyanın yerlilerinin patatesle ilgili ilginç bir inancı bile var: “ekilen patateslere dokunmak büyük uğursuzluktur”) arakasya anavatanından çok uzaklaşmamış. Brezilya’ya yolunuz düşerse benim için de tadına bakıverin.

Arakasya

Arracacia Xanthorrhiza

Tek Yıllık

Sulama İhtiyacı: Düzenli ve az sulama

Konum: Güneş Alan Konum

Çiçeklenme: Yaz sonu-Güz ortası

Üretim Yöntemi: Yumru ekimi