Civanperçemi

Civanperçemi (Achillea millefolium), papatyagiller (Asteraceae) familyasından çok yıllık çiçekli otsu bitki türü. Anavatanı kuzey yarımküre olan bu bitki oldukça yaygın bulunan bitkilerden olan civanperçemi deniz seviyesinden itibaren 3500 metre yüksekliğe kadar her yerde karşınıza çıkabiliyor. Bitkinin adı mitolojik savaşçı Aşil’den geliyor, soyadı olan “millefolium” ise bin yapraklı anlamına geliyor. Yunan mitolojisinde Homeros’un anlattığına göre, Truva savaşında komutan Aşil hem kendi savaş yaralarını, hem de askerlerinin yaralarını bu bitki ile tedavi etmiş. Bu otu kullanmayı da ona dostu şifacı “at adam” Chiron öğretmiş. Fakat Aşil’in zayıf noktası topuğudur ve ne yazık ki sonunda buradan okla vurularak ölür.

Civanperçemi gerçekten de asırlardır kanı durdurucu ve küçük yaraları iyileştirici etkisi nedeniyle kullanılmış. Navajo Kızılderilileri bitkiyi diş ağrısını dindirmek için çiğnerlermiş, ayrıca kulak ağrılarında da çayını kulaklarına damlatırlarmış. 1. Dünya Savaşı’nda Fransız askerlerinin yaraları da bu bitki ile temizlenmiş, hatta bu nedenle ona “yara otu” ya da “asker otu” (herbal militaris) da deniyor. Yapraklarının tüysü yapısı nedeniyle de İspanyolca’da ona “küçük tüy” anlamına gelen “plumajillo” adı verilmiş. İngilizce’de de oldukça ilginç isimleri var, örneğin: “kötü adamın oyuncağı”, “şeytan ısırganı”, “yaşlı adamın hardalı” ya da “yedi yıllık aşk” gibi. Fakat bu ürkütücü isimlerin aksine “insanlar için” zehirli bir bitki değil, sadece bazı bünyeler için alerjik tepkimelere neden olabileceğinden ötürü temkinli olunması gereken bir tür. Bitki çayı da yapılabilen civanperçemi aslında 17. yüzyılda taze yaprakları ıspanak gibi pişirilen ya da çorbalara konan oldukça popüler bir sebzeymiş. Ortaçağ’da da bira yapımında civanperçeminden faydalanılmış. Ayrıca bitkiden elde edilen yağın sivrisinek larvalarını öldürdüğü de biliniyor.

Çin’de uğurlu bir bitki olarak kabul edilen civanperçeminin kurutulmuş sapları “I Ching” falında geleceğe ilişkin kehanetlerde bulunmak için kullanılır. İngiliz folklorunda da buna benzer bir inanış var, civanperçeminin yaprağını gözlerinin üstüne koyan kişinin geleceği görme gücüne sahip olacağına inanılıyormuş.

Civanperçemi yetiştirmek isterseniz ona bahçenizde güneşli bir konum ve drenajı iyi bir bahçe toprağı vermelisiniz. Civanperçemi, kasımpatı gibi keskin ve tatlı bir kokuya sahip olan çiçeklerini Mayıs ve Haziran aylarında sergiliyor. Kendisi kelebeklerin ve arıların sevdiği bitkilerden biri. Yanı sıra uğur böceği, yaban arısı ve arı sineği gibi “faydalı böcekler”i de çeken bir bitki olduğundan bahçelerde hem koruyucu hem de süs bitkisi olarak yetiştirilebiliyor. Kuraklığa dayanıklı bir bitki olduğundan fazla su da istemiyor, hatta bu özelliği nedeniyle Avustralya’da hayvan yemi olarak da yetiştiriliyormuş.

Tohumları toprak yüzeyine serpilerek kolaylıkla üretilebilen bitkinin kırmızı ve pembe renkli kültür çeşitleri de bulunuyor. Evcil hayvanları olanlar için hemen hatırlatalım, bitki kedi ve köpekler için zehirli, hatta atlar da bu bitkiden zehirlenebiliyormuş. Öte yandan sığırcık kuşları yuvalarını bu bitkinin saplarından yapmayı tercih ediyor böylece yuvada parazit oluşumunu önlemiş oluyorlar. Peki, sığırcık kuşları bu bitkinin doğal bir parazit öldürücü olduğunu nereden biliyor? Onlara da at adam Chiron bu bilgiyi fısıldamış olmalı...

Civanperçemi - Achillea millefolium

Çok Yıllık

Boy : 60-90 cm

Toprak Ph : 5.1-6.5

Sulama İhtiyacı : Düzenli Sulama

Konum : Güneş Alan Konum

Çiçeklenme : Bahar sonu-Yaz başı

Üretim Yöntemi : Tohum,kök ayırma