Yılbaşı Kaktüsü

Yılbaşı kaktüsü (Schlumbergera), Brezilya’nın güneydoğusundaki Atlantik kıyılarına bakan dağların yamaçlarında yetişen güzel bir kaktüs türü. Fransız botanikçi ve kaktüs uzmanı olan Charles Antoine Lemaire tarafından keşfedilen bu kaktüse geniş bir kaktüs ve sukkulent koleksiyonuna sahip olan Frédéric Schlumberger’in anısına ithafen bu isim verilmiş. Ona “yılbaşı kaktüsü” denmesinin nedeni kuzey yarımkürede sonbahar ve kış aylarında çiçeklenmesi ve genellikle Noel döneminde satışa sürülmesi. Anavatanı olan Brezilya’da ise “Flor de Maio” yani “Mayıs Çiçeği diyorlar, çünkü bitki güney yarımkürede Mayıs ayında çiçekleniyor.

Yılbaşı kaktüsünün beyazdan mora çok farklı türde renkleri bulunuyor. Yılbaşı kaktüslerinin çiçekleri bulundukları ortamın sıcaklığına ve toprakta bulunan demir miktarına göre renk değiştirebiliyor. Örneğin 14 ℃ altındaki sıcaklıklarda ve demir bulunan topraklarda pembe tonlarında çiçekler açarken, aksi durumda beyazdan sarıya dönen renklerde çiçekler de açabiliyor.

Schlumbergera, yaprak yerine fontosentez yapabilen ve birbirine zincirleme halde tutunan dallara sahip ilginç bir kaktüs. Bitkimiz bu eklem yerlerinden ve dallarının uçlarından tomurcuk vererek çiçekleniyor. Sadece aynı aileden olan 2 türünün dalları alışık olduğumuz kaktüslere benziyor.Bu güzel kaktüs ağaçların üzerinde (epifitik) ya da kayalıklara tutunarak (epilitik) olarak yetişebiliyor. Alışık olduğunuz kaktüslerin aksine yılbaşı kaktüsü nemli ve gölgeli yerleri seviyor. Yani dünya üzerindeki kaktüs çeşitlerinin hepsi çöl iklimlerinde yetişmiyor sevgili bitki severler.

Bugün var olan tüm Schlumbergera türleri 4 ana grupta toplanıyor: doğal türlerin yer aldığı Truncata ve Buckleyi grupları ile kültüre alınan melezlerden oluşan Reginae ve Exotica grupları. Doğal türlerden olan “S. opuntioides” 1 metreden fazla boy yapabilen bir türü. İlk keşfedilen schlumbergera türü olan “S. epiphylloides” ise “S russelliana” olarak da biliniyor. Bir başka tür olan “S. microsphaerica” ise diğer türlerden farklı olarak 2200 metre yükseklikte keşfedilen ve soğuğa oldukça dayanıklı olan bir tür. Kayalıklardan yetişen bu tür ile birlikte “S. kautskyi” türü haricinde,yılbaşı kaktüslerinin çiçekleri sinek kuşları tarafından tozlaştırılıyor. Kaktüsün oluşturduğu meyvelerin etli kısmını yiyen kuşlar gagalarına yapışan tohumlardan gagalarını ağaçlara sürterek kurtuluyorlar ve bu sayede kaktüsün ağaç üzerinde yetişmesine neden oluyorlarmış. Ayrıca bitkinin kopup yere düşen dalları da vejetatif olarak üremesini sağlıyor. Eğer bir yılbaşı kaktüsünüz varsa onun bir Truncata mı yoksa Buckleyi mi olduğunu ayırt etmek kolay. Eğer kaktüsünüzün dişli dalları, asimetrik çiçekleri, sarı renkli polenleri varsa o bir Truncata’dır. Truncata grubundaki kaktüsler Buckleyi grubundan daha erken çiçek açıyor. Bu nedenle de ona genellikle “Şükran günü kaktüsü” deniyor. Öte yandan eğer kaktüsünüzün daha yuvarlak hatlı dalları, sarkık ve simetrik çiçekleri ve pembe polenleri varsa o zaman onun bir Buckleyi olduğunu söyleyebiliriz. Peki Yılbaşı kaktüsünüze nasıl bakacaksınız?...

Öncelikle kaktüsünüzü drenajı iyi olan ve fazla büyük olmayan bir saksıda yetiştirmeniz öneriliyor. Bu arada da evcil hayvanlarınızdan uzak tutmalısınız çünkü yılbaşı kaktüsünün tüm organları zehirli. Düzenli olarak toprağını nemlendirmeniz dışında bir bakım gerektirmeyen kaktüsünüzü az ışık alacağı bir konuma yerleştirmelisiniz. Bunun nedeni çok ışık aldığında bitkinin neredeyse hiç çiçek vermemesi. Hatta çiçek vermesini isterseniz onu bir hafta kadar günde 16 saat boyunca karanlıkta kalacağı ve 16 ℃ üstüne çıkmayan bir sıcaklıkta tutmanız gerekiyormuş. Benim hiç yılbaşı kaktüsüm olmadı fakat aslında hem kolay bulunan bir bitki, hem de kışın evinizi renklendirebilecek bir tür olması açısından ilgi çekici. Bence kaktüs koleksiyonu yapan herkesin koleksiyonunda mutlaka olması gerekiyor.

Yılbaşı kaktüsü- Schlumbergera

Çok Yıllık

Boy : 45-60 cm

Toprak Ph : 5.6-6.5

Sulama İhtiyacı : Düzenli Sulama

Konum : Gölgede az ışıklı

Çiçeklenme : Sonbahar - Kış

Üretim Yöntemi : Vejetatif