Açelya

Açelya, fundagiller (Ericaceae) familyasının ormangülleri (Rhododendron) alt ailesine ait çalı türünde çiçekli bir bitki. Gölgeyi seven açelyaya kayalık ormanlarda ağaç altlarında, ırmak ve göl kıyılarında rastlayabilirsiniz.

Açelya baharda açan rengarenk çiçekleriyle adeta bir renk cümbüşü yaratıyor. Açelyanın o muhteşem görünen çiçekleri pembe, beyaz, sarı, kırmızı ve turuncunun pek çok tonunda olabiliyor. Açelyanın kurutulan çiçekleri böcek öldürücü olarak da kullanılabiliyormuş çünkü bitkimiz güzel olduğu kadar da zehirli bir bitki. Bitkinin nektarı, polenleri ve arıların bundan yapacağı bal bile zehirli olabiliyormuş. Hatta eskiden birine siyah bir vazo içerisinde açelya göndermek apaçık “ölüm tehdidinde bulunmak” anlamına gelirmiş...

Açelyanız varsa, bakımı için bilmeniz gereken en önemli şey bitkinin humus açısından zengin ve drenajı iyi olan bir toprak istediğidir. Gübreye çok ihtiyaç duymaz. Yapraklarında bakteriyel hastalık görüldüğünde bunun yayılmaması için hastalıklı yaprakları kopararak durumu kontrol altına alabilirsiniz. Çok nemli ve sıcak ortamlarda kök çürümesi oluşabileceğinden aşırı sulamamaya da dikkat etmeniz gerekiyor.

Kökü yüzeye yakın bir bitki olduğundan etrafında köklerine dolanacak başka bir bitkiye, özellikle de yer örtücü türündekilere pek tahammül edemezmiş. Bahçenizde ağaç altında yetiştirmek isterseniz kökü yüzeye çıkan ağaç türlerinin altını tercih etmeyin.

Eğer çelik almak isterseniz, Ağustos’ta yarı odun çelikleri alarak üretebilirsiniz ama ilk kışını mutlaka iç mekanda geçirmesi şartıyla. Genellikle yetiştirilmesi zor bir tür olduğu söyleniyor. Japonya’da bonzai olarak da yetiştirilebilen cüce açelyaların üretim tekniği uzun yıllardır saklanan bir sırmış. Günümüze dek elde edilen 10 binden fazla açelya türü Hollandalıların Avrupa’ya taşıdıkları Hint açelyasından elde edilmiş.

Açelya çiçeği Belçika’nın ulusal çiçeği, Brezilya’nın Sao Paolo kentinin de resmi çiçeğidir. Uzak Doğu’da ve Kuzey Amerika’da açelyanın açmaya başladığı Nisan ve Mayıs aylarında adına festivaller de düzenleniyor. Çin’de güzel bir kadını açelyaya benzetmek adettenmiş ve açelya çiçeği kadınları simgelermiş. Açelya aynı zamanda dişiliğin, tutkunun, kırılganlığın ve erdemli olmanın da sembolüymüş.

Çiçeklerin diline göre açelya “benim için kendine iyi bak” demekmiş, ne güzel. Bundan sonra sevdiklerinizle vedalaşırken onlara “Açelya!” demeyi unutmayın