Begonya

Begonya (Begonia), begonyagiller (Begoniaceae) familyasını oluşturan oldukça kalabalık (yaklaşık 1800 üyesi olan) çok yıllık bir süs bitkisi ailesi.

“Begonia” adı, Haiti’deki (daha doğrusu 17. yüzyıldaki adıyla St. Dominic’teki) Fransız sömürge kolonisinin bitki koleksiyonu yapmaya pek meraklı olan valisi Michel Bégon’un şerefine ünlü Fransız botanikçi Charles Plumier tarafından konulmuş. Yani adınızın bir çiçeğe verilmesini istiyorsanız hem sıkı bir bitki koleksiyoncusu olmanız, hem de doğa kaşifi olarak nam salmış bir botanikçiyle “kanka” olmanız şart...

Begonyanın farklı türleri dünyanın tropik ve tropik altı kuşakta yer alan çeşitli bölgelerinde doğal olarak yetişiyor. Doğal ortamında yarı gölgeli ağaç altlarında görülen begonya, drenajı iyi olan nemli ve kaliteli toprakları seviyor. Tropik kuşakta yıl boyunca dış mekan bitkisi olarak kullanılabilen begonya uygun koşullar sağlandığında bakımı kolay ve hastalıklara karşı dayanıklı bir iç mekan süs bitkisi de olabiliyor.

Bahçede yetiştirmeye karar verirseniz, mildiyö ve mantar hastalıklarından korumak, salyangozların güzel yapraklarını kıtır kıtır kemirmesini engellemek için ilaçlama yapmanız gerekebilir. Bu arada begonyayı dallarından alacağınız çeliklerle ve köklerini ayırarak da çoğaltmanız mümkün. Tohumdan üretilmesi biraz uzmanlık istiyor ve uzun sürüyormuş...

Begonya ılıman iklimlerde genellikle iç mekanda kullanılsa da dış mekanda tek yıllık kullanımı da oldukça yaygın. Şeker begonyası ya da yediveren begonyası olarak bilinen “Begonia semperflorens”le park ve bahçelerde havalar serinleyene dek karşılaşabilirsiniz. Uzak doğu kökenli “Begonia grandis”, ılıman iklimlere en dayanıklı ve sevilen bir begonya türü. Annemin de güzel bir begonya grandis’i var fakat o çiçekleri aşağı doğru sarktığı için bitkisinin “küpe çiçeği” olduğunu zannediyor laf aramızda... (!)

Begonyaların çiçekleri veya yaprakları göz alıcı güzellikte olan, hatta yaprakları palmiye yapraklarını andıran “Begonia luxurians” gibi begonyaya hiç benzemeyen (ama çok da güzel görünen) pek çok melez türü de var. Avustralya’da her yıl Mart ayının ilk haftası 30 bin kişinin katılımıyla gerçekleştirilen bir begonya festivali de düzenleniyormuş.

Begonyanın çiçek dilindeki anlamı ise “dikkatli ol” veya “uzak dur” demekmiş. İçerdiği oksalik asit dışında pek de zehirli olduğunu söylemeyeceğimiz bu bitkiye doğrusu ilginç bir mesaj yüklemişler. Yine de siz ondan uzak durmayın, bence evinize güzel bir begonya türünü konuk edin derim.