Çuha Çiçeği

Çuha çiçeği (Primula), sonbahar bitiminden ilkbahar başlangıcına kadar renkli çiçekleriyle ormanları renklendiren kuzey yarımküreye özgü çok yıllık bir bitki.

Latince “primula”, ilkbaharda (primavera) açan ilk çiçek anlamına geliyor çünkü çuha çiçeği aynı zamanda ilkbaharda görülen ilk çiçeklerden de biri. İngilizlerin özellikle sevip sahiplendiği çuhaçiçeği, geçmişte Keltlerin kutsal kabul ettikleri ve hazırladıkları sihirli iksirlerde yer verdikleri bitkilerin başında geliyor.

Hristiyanlığın yayılmasıyla birlikte pagan inanışlar giderek kaybolurken çuhaçiçeği de Aziz Petrus veya Bakire Meryem’in sembolü haline gelmiş, öyle ki ona “cennetin anahtarı” ismi bile verilmiş...

Nemli orman toprağında ve yarı gölgede yetişebilen, iklim şartlarına dayanıklı bir bitkidir çuhaçiçeği. Çuha çiçekleri dayanıklı bitkiler ve gösterişli yer örtücüler oldukları için de park ve bahçelerde sıklıkla gördüğümüz süs bitkileri arasında yer alırlar. Ama bitkinin parklardakinden çok daha güzel göründüğü bir yer var ki o da ait olduğu ormanlardır. Ben yaşadığım bölgedeki ormanda sonbaharda kurumuş meşe yapraklarıyla bir arada harika bir kontrast oluşturan pembe renkli çuha çiçeklerine rastlıyorum bolca ama çiçeğin başka pek çok rengi de mevcut...

Çuha çiçeklerinin yenebildiğini ben de araştırınca öğrendim: Kendine has hafif bir kokusu olan çuha çiçeklerinin kışın toplanan körpe yaprakları çiğ olarak da tüketilebildiği gibi pişirilerek de çorba ve yemeklere katılabiliyor. Yaprakları gibi yenebilen çiçekleri de salataları ve turşuları süslemek için kullanılıyor. Bunun yanı sıra açar açmaz toplanan çiçeklerinden, şeker ve suyla fermente edilerek tadı hoş ve sarhoşluk verici bir tür şarap da yapılabiliyormuş, içki severlerin dikkatine!...

Bitkinin yaprakları ve çiçeklerinden ağrıkesici şurup ve çay da yapılıyor. Bitkinin kimyasal içeriği sıkça kullandığımız asprine benzer bir etki yaratıyor yani öyle çok da etkili değil. Bitkinin yaprak ve çiçekleri ezilerek derin olmayan yaralar için merhem de yapılabiliyormuş, bu merhemi özellikle romatizma ağrılarınız varsa eklem yerlerinize sürerek deneyebilirsiniz.. Bitkinin sonbaharda toplanan 2-3 yıllık olan köklerinin sıcak suda bekletilmesiyle elde edilen çayının da migrene iyi geldiği iddiası var...

Bahçenizde çuhalara da yer vermek isterseniz, kültüre alınmış ve albenisi yüksek pek çok tür (500’ün üzerinde) ve rengi olduğunu da hatırlatayım. Bitkiyi tohumdan yetiştirmek için, ilkbaharda ekeceğiniz tohumlardan elde ettiğiniz ve serin ortamda büyüttüğünüz fideleri 5 cm. aralıklarla saksılara şaşırtmanız ve sonbaharda 20 cm. aralıklarla bahçedeki yerlerine taşımanız gerekiyor. Ertesi yıl çiçeklenmesinden itibaren her iki yılda bir sonbaharda köklerini ayırarak çoğaltabilirsiniz. Eğer saksıda çuha çiçeği yetiştirmek isterseniz fazla derin olmayan yayvan saksılar kullanabilirsiniz.