Göl Soğanı

Göl Soğanı (Leucojum aestivum), nergisgiller (Amaryllidaceae) familyasından Avrupa genelinde bataklık alanlarda ve sulak çayırlarda görülen soğanlı bir yaban çiçeği. İngilizler ona “summer snowflake” (yaz kar tanesi) ya da “snow bell”(kar çanı) diyorlar.

Kökeninin Türkiye, İran ve Kafkaslar olduğu sanılıyor. Aslında soğanları zehirli bir bitki olan göl soğanından Alzheimer ve çocuk felci gibi sinir sistemini etkileyen hastalıklar için ilaç da üretiliyor. Türkiye’de doğal olarak yetişen tek Leucojum türü olan bitkinin soğanları 90’lı yıllarda doğadan toplanarak yasa dışı yollarla değerinin çok altında olan fiyatlarla doğu Avrupa’daki ilaç fabrikalarına satılmış. Bitkinin ekonomik değer taşıması ve gereken önlemlerin de alınmaması nedeniyle bu faaliyetlerin ne yazık ki halen devam ettiğinden şüpheniz olmasın.

Diğer yandan sulak alanların devlet tarafından sistematik olarak yok edildiği ülkemizde göl soğanlarını doğal ortamlarında daha ne kadar görebileceğimiz ise bir muamma...

Göl soğanları Mart ve Nisan aylarından itibaren uçları yeşilimsi sarı noktalı şemsiye şeklindeki zarif beyaz çiçeklerini sergilemeye başlıyor. Bu hoş çiçekleri nedeniyle hem saksı bitkisi, hem de kesme çiçek olarak kullanılıyorlar. Hatta kültüre alınan göl soğanlarının çiçekleri doğada yetişen türlerden çok daha iri ve dayanıklı oluyormuş. Bu güzel bitki ayrıca havuz kenarı bitkisi olarak da kullanılabilir.

Pek çok soğanlı bitkiye göre nemli topraklara daha dayanıklı olan göl soğanının ona çok benzeyen ve sıklıkla onunla karıştırılan bir de kardeşi var: “Spring snowflake” (Leucojum vernum) ya da “bahar kar tanesi”.

Yine de iki bitkiyi kolayca ayırt etmek mümkün: Yaz kar tanesinin bir dalında 1-7 adet çiçeği varken, bahar kar tanesinin her dalında sadece bir çiçeği bulunuyor. Ayrıca bahar kar tanesinin yaprakları kardeşininki kadar gür ve uzun değil. Göl soğanı çiçeklerinin görünümü size daha önce anlattığım müge (Convallaria majalis) çiçeğininkileri andırsa da ondan daha uzun boylu bir bitki ama en az onun kadar güzel.