İpekotu

İpek otu sarmaşığı (Periploca graeca), ipekotugiller (Apocynaceae) ailesinden süs bitkisi olarak kullanılan ve kışın yapraklarını döken bir sarmaşık türü. Genellikle Avrupa’nın güneyinde ve Orta Doğu’da görülen ipek otlarına Amerika kıtasında da rastlanabiliyor.

İpek otu ağaçlara dolanarak büyüyor ve 15 metreye kadar uzayabiliyor. Ayrıca bol güneşli ortamları ve nemli toprakları seviyor. Tohumdan ve Eylül ayından itibaren ayrılacak kök çeliğiyle yetiştirilebildiğini ve budanmasına gerek olmadığını da belirtelim...

Sivri uçlu oval yapraklarının ipeksi dokusu bu bitkiye ipek otu denmesine neden olmuş. İpek otunun koyu menekşe rengi çiçekleri Temmuz ayından itibaren açmaya başlıyor ve bu çiçekler daha sonra oldukça ilginç bir görünüme sahip olan meyvelerin oluşmasını sağlıyor. Tüm ipekotugillerin tohum keseleri içinde bulunan ipeksi dokudan bitkisel elyaf elde ediliyor. Ortasında bir delik olan ve yassı halkaları andıran bu tohum keselerinin örneklerinden ben de gezilerimden birinde toplamış ve eve de getirmiştim ama ne yazık ki onları nereye koyduğumu ve nereden topladığımı bir türlü hatırlayamadım (merak etmeyin sonradan hatırladım!. Yoksa bitkiyi bu yaz yeniden çiçeklendiği dönemde ziyaret etmek isterdim. Sarmaşıklara özel bir ilgim olduğunu söylemeliyim...

Açıkçası ipek otunun çiçeklerinin kokusunu da merak ettim çünkü bu kokuyu sevenler olduğu gibi dayanılmaz bulanlar da varmış... İpekotugillerden bazı türler, çeşitli rahatsızlıklara karşı bitkisel tedavi amaçlı olarak da kullanılıyor ama ipek otları meyveleri ve tohumları özellikle zehirli olan bitkiler. Bu bitkinin ilginç bir özelliği de kelebekleri kendisine çekmesi. Kuşların midesine dokunan bir tür zehir de içerdiği için kelebekler tarafından yumurtlamak için özel olarak seçilen bitkilerden biriymiş. Neden mi?...

Bu bitkinin yapraklarıyla beslenmiş tırtıllardan birkaç tane atıştıran bir kuş bir daha oraya uğramazmış, böylece geriye kalan tırtıllar da hayatta kalırmış... dememi bekliyorsunuz ama mevcut durum maalesef tırtıllar için çok da “mutlu bir son” vadetmiyor. Tırtıllar eğer sadece yaprakları yiyip de bitkinin lateks içeren gövdesini ısırmaya kalkmadıkları sürece pek bir sorun yok. Çünkü bu yapışkan madde bitkiyi tırtıllar tarafından tamamen yenmekten korurken, onların çenelerini birbirine yapıştırıp açlıktan ölmelerine de neden oluyor. Ne akıllı bir sarmaşık ve ne ilginç bir ikilem! Öğrendiğimiz her yeni bilgi bizi doğaya tekrar tekrar hayran bırakıyor. İpek otunun öyküsü de işte böyle...