Kamkat

Kamkat (Citrus japonica veya Fortunella japonica), turunçgiller (Citreae) familyasının küçük ama güzel kokulu ve lezzetli meyveler veren çalı formunda bir üyesi. Anavatanı güney Asya ve Asya-Pasifik bölgesi olan kamkat dünyanın pek çok yerinde sera ortamında meyvası için ya da süs bitkisi olarak iç mekanda dekoratif amaçlı olarak yetiştirilebilen bir bitki. Hatta bonsai yapımına da elverişli bir tür. Diğer turunçgiller gibi kendi kendisini tozlaştırabilen (yani meyva alabilmek için tek bir ağacınızın olması yeterli) kamkat beyaz çiçeklerini bahardan itibaren güz başına kadar sergiliyor ve daha sonra da bolca meyva verebiliyor.

Yabancı dilde bitkimiz “kumquat” ya da “fortunella olarak tanınıyor. “Fortunella” adını onu geniş bir bitki koleksiyonuyla birlikte Çin’den Avrupa’ya taşıyan, 19. yüzyılda yaşamış olan İskoçyalı botanikçi Robert Fortune’dan almış. “Kamkat” adıysa Çin’in güneyinde yaygın olarak konuşulan Kantonca’da “altın mandalina anlamına geliyormuş. Kamkatın C vitamini deposu olan ve portakalı (Citrus sinensis) andıran meyvaları taze olarak tüketilebildiği gibi, marmelat, tatlı ve meyva suyu yapımında da kullanılabiliyor.

Kamkatın meyvaları kabuğu diğer turunçgillerin aksine soyulmadan yenebiliyor ve özellikle gelişme çağındaki çocuklara yedirilmesi tavsiye ediliyor. Meiwa, Nagami ve Marumi en çok yetiştirilen türleri fakat turunçgillerin diğer üyeleriyle oluşturduğu çok sayıda melez çeşidi de var. En yaygın bilinen türü olan Nagami’ye göre Meiwa türü daha tatlı ve lezzetli meyvalar veriyormuş. Marumi ise daha küçük meyvalar veren dikenli bir türü. Portakala göre daha sert iklimlere uyum sağlayabilen kamkat -5-10 C’a kadar dayanıyor.

Çekirdekten yetiştirilmesi zor olan bitkiyi çoğaltmak için aşı, hava daldırması ve çelik öneriliyor. Saksısını küçük tutarsanız kamkat fazla gelişemiyor. Kumlu ve ağır toprakları seviyor ama kök çürümesi olmaması için toprağının drenajının iyi olmasını gerekiyor. Ayrıca bir püf noktası olarak, bol ışık ve sıcaklık meyvalarını “daha tatlı” hale getiriyormuş. Kamkatınızı öğle ve akşam güneşi alabileceği bir konumda yetiştirmelisiniz. İlla budamanız gerekiyorsa da bu işi meyvalarının hasadı bittikten sonra yapmalısınız. Yaprak bitleri ve kabuklu bitlere karşı tetikte olmanızda da fayda var.

Uzak Doğulular şans ve başarı getirdiğine inandıkları kamkatı sevdiklerine yeni yıl hediyesi olarak veriyor. Amerikalılar da kamkatı en az Uzak Doğulular kadar seviyor olmalı, öyle ki her yıl 28 Ocak’ta Florida eyaletinde küçük bir şehir olan Dade City’de dünya üzerindeki ilk ve tek “kamkat festivali” düzenleniyormuş. Henüz tadına bakamadığım meyvalardan biri kamkat ama görüntüsüyle bile iştah açtığını söyleyebilirim. Bulursanız benim için de tadına bakın, afiyet olsun.