Kişniş

Kişniş (Coriandrum sativum) ile ilk karşılaşmam seneler önce Taksim’de kendisi daha o zamanlar küçük (şimdi bulunduğu yerin tam karşısında küçücük bir mekandı) ama büyük lezzetler barındıran Zencefil adlı vejetaryen mutfağında olmuştur. Amacım tabi ki reklam değil. Yemeğinizi yedikten sonra masanıza hesapla beraber bir avuç da bembeyaz “kişniş şekeri” gelirdi. Buna “buhur şekeri” de deniyormuş ve düğünlerde misafirlere verilmesi de adettenmiş, ben de yeni öğrendim. Bir de şunu öğrendim. Çaykovski’nin ünlü Fındıkkıran balesinin pek sevilen “Dance of the Sugarplum Fairy” adlı bölümünde bahsedilen “sugarplum” da işte bu şeker kaplı olan kişnişmiş. Yani “kişniş şekeri perisinin dansı” diye tercüme edebiliriz, meğer Çaykovski de severmiş kişniş şekerini...

İşte Zencefil’e her gidişimde şöyle ceplerimi doldursam ayıp olur mu diye düşünüp de bir fiskeden fazla almaya cüret edemediğim bir lezzetti bu. Bu arada yeni öğrendiğim bir özelliği daha var ki iyi ki ceplerimi doldurmamışım. Kişniş de yüksek miktarda yendiğinde narkotik etkiler gösterebilirmiş. Çok uzun zaman oldu kişniş şekeri tatmayalı açıkçası nerede satılır onu da bilmiyorum...

Kişniş ya da Aşotu, maydonozgiller familyasına ait Akdeniz’e özgü tek yıllık bir otsu bitki. Yaprakları maydanoza benzediği için kendisine Çin maydanozu da deniyor. Kurutulan tohumlarından elde edilen baharat yemeklerde, taze yaprakları ve kökleri ise salatalarda kullanılırmış. Tadını tarif edebilmem pek mümkün değil ama hoş, aromatik ve egzotik bir tadı var diyebilirim. İştahı açan ve nefesi tazeleyen bir özelliği de var. Türk damak zevkine çok hitap etmeyebilir.

Kişnişin ilginç bir özelliği de tarımda biyotik bir mücadele yöntemi olarak kullanılması. Marullarda görülen yaprak bitlerinden kurtulmak için marullarla beraber kişniş de ekilmiş ve kişnişler çiçeklendiğinde yaprak bitlerini yiyen çiçek sineklerini çekerek marulları zararlılardan korumuşlar. Yaprakları bolca A, C ve K vitaminlerini içeren kişnişin tohumu ise mineraller açısından oldukça zengin. Tıbbi olarak anti bakteriyel özellikler ihtiva ettiğini ve tam bir mide dostu olduğunu da ekleyerek bitireyim. Şu ana kadar gördüğümüz pek çok maydanozgiller familyası üyesine benzediğini düşünebilirsiniz ama tadı gerçekten farklı. İşte kişniş!