Nane

Sadece bir yazıyla güya (!) çaktırmadan size tam 6 bitki anlatacağım. Konumuz ya da konuğumuz Nane ve onun ülkemizde doğal olarak yetişen türleri. Önce size naneye adını veren su perisi Minthe (bildiğiniz üzere nanenin uçucu yağına da mentol deniyor)’den kısaca bahsedeyim.

Yeraltı ve ölüler ülkesinin tanrısı Hades, meğer Persephone’ye aşık olmadan önce işte bu su perisine gönlünü kaptırmış. Fakat kime niyet, kime kısmet... Kıskanç Persephone da zavallı kızı bu hoş kokulu bitkiye dönüştürerek Hades’i elde etmeyi ve böylece de yeraltı ülkesinin kraliçesi olmayı başarmış...

Dönelim bitkimize. Nane çok yaygın kullandığımız, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasından çoğunlukla çok yıllık olan ve doğal olarak da hibrid oluşturabilen aromatik bir bitki. Nemli toprakları seven, yarı gölgede bile yetişebilen naneyi kolaylıkla yaz kış yetiştirebilirsiniz. Yayılıcı olduğu için saksıda yetiştirerek kontrol altında tutmanızda fayda var.

Topladığımız naneleri kokusundan da faydalanmak istiyorsak kurutmadan kullanmak daha faydalıymış, ama saklamak için kurutmanın yanı sıra buz küpleri içinde dondurarak yazın soğuk içeceklerin içine de koyabilirsiniz. Nane yemeklerde kullanılabildiği gibi, ilaç, kozmetik, böcek ilacı ve kokularla tedavi(aromaterapi)de de kullanılabiliyor.

Nanenin Türkiye’de doğal halde bulunan 6 türü var. Kısaca bunlardan da bahsedelim...

Elma nanesi (Mentha suaveolens), yaz ortasından itibaren pembemsi beyaz çiçeklerini açan oval yapraklı bir tür ve süs bitkisi olarak da yetiştirilebiliyor.

Japon nanesi (Mentha arvensis), soluk mor çiçekli ve yaprak çizgileri derince bir nane türü.

Kıvırcık nane (Mentha spicata)ye sivri uçlu yaprakları nedeniyle “mızrak nanesi” anlamına gelen spearmint de deniyor ve bu tür mentol elde etmek için yaygın olarak kullanılıyor.

Su nanesi (Mentha aquatica), soluk yeşilden mora dönen ve dişli yapraklara sahip ve adı üstünde sulak alanların kıyılarında yetişiyor.

Tüylü nane (Mentha longifolia)nin ise uzun ve tüylü yaprakları bulunuyor, kıvırcık naneden tüyleri ile ayırt edilebiliyor.

Son olarak Yarpuz (Mentha pulegium), karaciğere ve fetüse zarar verdiği görülen vakalar bulunmasına karşın tüm dünyada kullanılmaya devam eden bir başka türü. Şimdi görsellerle nane türlerimiz hakkında öğrendiklerimizi pekiştirelim.