Venüs Saçı

Venüs saçı (Adiantum capillus-veneris), eğreltiotugiller (Pteridaceae) familyasından nemli ve gölgelik mağara ve kuyu duvarlarında, dere boylarında yetişen kısa boylu bir bitki. Dünyanın pek çok yerinde görüldüğü gibi Türkiye’nin tüm kıyı bölgelerinde de ona rastlamanız mümkün. Amerika’nın bazı eyaletlerinde (mesela California) koruma altına alınmış olduğunu ve doğadan toplamanın yasak olduğunu da belirtelim.

Yerel olarak “karabacak” ve “baldırıkara” denmesinin nedeni ise bitkinin siyah renkli saplarının olması. Bitkinin üçgenimsi ve uçları dişli olan yaprakları salkım görünümü oluşturuyor ve bu hoş görünümü nedeniyle Venüs saçı gölge bahçeleri ve iç mekan için tercih edilen bir bitki haline gelmiş. Bitkiyi evinizde saksıda yetiştirmek isterseniz ilk bilmeniz gereken şey bu bitkinin tüm eğreltiotları gibi sadece sporlarla çoğalabildiği. Onu direkt güneş ve rüzgar almayacağı, nemli ve fazla ışık almayan bir köşede konuk edebilirsiniz. Ayrıca toprağının nemli kalması ve drenajının ise iyi olması şart.

Bitkinin toprak üstünde kalan kısmının suda kaynatılmasıyla elde edilen acımsı çayı bal ile tatlandırılarak astım, anjin ve bronşit gibi çeşitli solunum yolu hastalıklarının bitkisel tedavisinde kullanılıyor. Yanı sıra sarılık, böbrek taşı ve idrar yolu hastalıkları için de şifalı olduğu söyleniyor. Kuzey Amerika yerlileri onun çayını arı ve kırkayak sokmalarını tedavi etmek, kadın hastalıkları ve romatizma ağrılarını gidermek için kullanmışlar. Hatta akıl hastalıklarını tedavi etmek için sigara gibi tüttürdükleri de olmuş.

Kızılderililer arasındaki yerel bir inanışa göre bir genç kızın iffetini koruyup korumadığını anlamak için eline bu ottan tutuştururlarmış. Eğer bitkinin yaprakları titremiyorsa kızın hala bakire olduğuna inanılırmış ama ya peki yapraklar titriyorsa...? Yandı gülüm keten helva! “Sadece el ele tutuştuyduk biz, valla bi şey olmadı...” diyen ve yalanının ortaya çıkmasından korkan kızın elleri titrer mi titrer ama ya sadece heyecandan titriyorsa?... Yani dostlar, şu “bekaret testi” meselesi insanlık tarihi kadar eski bir mevzu...

Bitkinin kaynatılan suyunun aynı zamanda saçları parlatıcı ve canlandırıcı etkisi de varmış, hatta ona Venüs saçı denmesinin nedeni de bu. Antik Yunan mitolojisinde Venüs (veya diğer adıyla Afrodit) güzellik ve aşk tanrıçasıdır ya, hangi kadın saçının böylesi bir tanrıçaya benzemesini istemez ki? Bu bakış açısıyla bitkinin kadın ruh sağlığına da faydaları olduğunu söyleyebiliriz çünkü depresif hisseden bir kadına genellikle en iyi gelen şey kuaföre gidip saçlarını yaptırmaktır. Günümüzde bitkinin özünü içeren saç bakım ürünleri de bulunuyormuş ama yok illa ki “organik olsun” derseniz Venüs saçının yapraklarını Haziran ve Eylül ayları arasında toplayıp kurutmanız gerekiyor.