Yıldız Anason

Yıldız Anason (Illicium verum), manolyasarmaşığıgiller (Schisandraceae) familyasından Çin ve Vietnam’a özgü her dem yeşil, soğuk iklim şartlarına dayanıklı, orta boylu bir ağaç türü. Latince’deki adının kelime kökeni olan “illicio”, “kandırmak, baştan çıkarmak” anlamlarına geliyor. Muhtemelen bu isim, bitkinin meyve kabuğunun kokusu nedeniyle verilmiş olabilir. Anasonu anlattığım yazıyı okuyanlar belki hatırlayacaklardır, yıldız anasonun içerdiği “anethol” yüzünden daha pahalı olan anasonun yerine kullanılabildiğini yazmıştım. Ağacın meyveleri henüz olgunlaşmadan bu nedenle toplayıp kurutuluyor.

Yıldız anason yağı, içki (likör ve sıcak şarap yapımı) ve özellikle etli yemeklerde olmak üzere mutfakta ve parfüm ya da cilt kremi gibi kozmetik amaçlı olarak pek çok üründe kullanılabiliyor. Güney ve güneydoğu Asya ve Çin mutfağının vazgeçilmez baharatlarından olan yıldız anason, Vietnam’ın ünlü erişte çorbası “pho”nun başlıca malzemelerinden. Bitki aynı zamanda ilaç sektörünün de yüksek miktarlarda kullandığı bir hammadde, öyle ki içerdiği bir bileşik nedeniyle üretiminin neredeyse yüzde 90’ı grip tedavisi ilaçlarının yapımında kullanılıyor. Bu bileşiğin elde edilebilmesi ise neredeyse bir yıl gibi uzun bir zaman alıyor fakat bu bileşiği bakterilerden elde etmenin yöntemi de keşfedilmiş. Özellikle 2000li yılların başından itibaren sıklıkla görülmeye başlayan kuş gribi, domuz gribi gibi dünya ölçeğinde görülen salgınlar nedeniyle yıldız anasonun fiyatı da yükselmiş. Eskiden beri var olan bu tür hastalıkların artık dünya ölçeğinde görülme nedeni tabi ki artık çok daha özgür seyahat edilebilen bir dünyada yaşıyor olmamız ve gittiğimiz her yere mikroplarımızı da götürebilmemiz(!)...

Yıldız anasonun bir de tehlikeli birkaç akrabası daha var: Japon yıldız anasonu (Illicium anisatum), oldukça zehirli bir tür. Fakat vicdansız tüccarlar özellikle bitki çaylarına daha ucuz olan bu bitkiyi karıştırıyormuş (!) Bitki çayı demişken, ben artık hazır bitki çaylarının hiçbirini kullanmıyorum. Nedenini de hemen söyleyeyim: “Bu çay karışımları hayvanlar üzerinde test ediliyor”. Piyasa’daki en tanınmış, sürekli reklamı yapılan çayların tümü bu çayları hayvanlar üzerinde test ediyor. Üzerinde deney yapılan bu zavallı hayvanlara zorla yedirilen çay yapraklarının nelere yol açtığı incelendikten sonra bu canlılar korkunç şekillerde yok ediliyor (canlı olarak yakma, boğma, kafalarının kesilmesi vb.) Üstelik bu sadece çay üretiminde değil evde kullandığınız pek çok temizlik, kozmetik ve gıda malzemelerinde böyle. Hayvanları sevdiğini söyleyen insanların bu konuda iki yüzlü davranarak hayvanlar üzerinde test yapan markaları kullanmaya devam edeceğine inanmak istemiyorum(!) Umarım bu yazıyı okuduktan sonra sizler de bu konuda bilinçli tüketici olmaya çalışırsınız. Dönelim yine yıldız anasona...

Japon yıldız anasonunda bulunan “anisatin” maddesi böbrek, idrar yolları ve sindirim sisteminde ciddi iltihaplanmalara yol açıyor. Yıldız anasonun diğer bir akrabası olan Bataklık yıldız anasonu (Illicium parviflorum) da aynı şekilde ilaç ya da gıda olarak asla kullanılmaması gereken bir başka türü. Özetle yıldız anasonu mutfağınızda kullanmayı düşünüyorsanız nerede üretildiğini çok iyi bilmeli ya da çok güvenilir satıcılardan temin etmelisiniz.