Güneş Şapkası
(Rudbeckia hirta)
Bitki Künyesi
Güneş şapkası (Rudbeckia hirta), papatyagiller (Asteraceae) familyasından tek ya da çok yıllık çiçekli bitki. Yazın park ve bahçelerde sıklıkla rastlanan ve “sarı papatya” olarak da bilinen güzel bir çiçektir Rudbeckia.
İngilizler ona “black-eyed Susan” (kara gözlü Susan, kimilerine göre “gözü morarmış” Susan da olabilir) diyor, bunun nedeni de çiçeğinin tam ortasının siyah ya da kahverengi tonlarında olması.
Çiçeğe “Rudbeckia” adı İsveçli bir botanik profesörü olan Olaus Rudbeck’in anısını yaşatmak için konulmuş. Bitkinin soyadı olan ve tüylü anlamına gelen “hirta” ise bitkinin yapraklarında ve sapında bulunan kısa kıllar nedeniyle konulmuş...
Anavatanı Kuzey Amerika olan güneş şapkasının çiçekleri genellikle açık sarı renktedir fakat kültüre alınarak elde edilen çok sayıda rengi de var. Güneş şapkasının sadece 4 doğal türü bulunsa da kültüre alınarak çok sayıda melezi elde edilmiş. Hatta onun daha önce Bitki Günlüğüm’de okuduğunuz Gaylardiya’ya oldukça benzeyen iki renkli çeşitlerini de görebilirsiniz...
Kuzey Amerikan Kızılderilileri tıpkı daha önce sözünü ettiğimiz bir başka papatya türü olan Ekinezya gibi, güneş şapkasından da pek çok sağlık sorununun tedavisinde yararlanmışlar.
- Bitkinin kurutulmuş köklerinden demledikleri çayı nezle ve grip gibi solunum yolları hastalıklarını iyileştirmek için kullanmışlar.
- Bitkinin kökünü ezerek elde ettikleri suyu kulak ağrılarını kesmek için kulaklarına damlatmışlar.
- Bitkiyi ezerek merhem halinde şişlik ve yaralara, yılan ısırıklarına uygulamışlar...
Amerika’da Washington’a komşu olan Maryland eyaletinin resmi çiçeği olarak kabul edilen güneş şapkası, çiçeklerin dilinde hepimizin uzun zamandır görmeye muhtaç kaldığı “adalet”i simgeliyor.
Vazoda uzun ömürlü olabildiği ve bol çiçek verdiği için kesme çiçek olarak da yetiştiriliyor. Bahçenizde ona da bir yer ayırmanız halinde bitkilerinizi karın tokluğuna çalışarak tozlaştıracak emekçileri, yani kelebekleri ve arıları kendine çekecektir.
Tohumdan yetiştirilmesi kolaydır ve çabuk yayılır. Onun için güneşli ya da yarı gölgeli bir köşe seçmeniz ve düzenli sulamanız halinde içinizi ısıtan o sapsarı çiçeklerini sizin için açacaktır. Yaz ortasından itibaren çiçeklerini gösterdiğinde eğer kuruyan çiçek başlarını koparırsanız daha bol çiçek vermesini sağlayabilirsiniz.