Tatlı Biber
(Capsicum annuum)
Tatlı Biber Künyesi
Tatlı biber (Capsicum annuum), patlıcangiller (Solanaceae) familyasından kırmızı, yeşil, sarı, turuncu, kahverengi, beyaz veya mor renkli tatlı meyveler veren biber çeşidi (ya da çeşitleri). Meyve dedim çünkü botanik bilimine göre biber bir sebze değil bir meyvedir.
Bitkiye “biber” denmesinin nedeni; Kristof Kolomb’un onu İspanya’ya getirdiği yıllarda biberle akraba bile olmayan karabiberin (Piper nigrum) Hindistan kökenli çok değerli bir baharat olması ve Avrupa’ya ilk getirildiğinde tadı hala acı olan kırmızıbiberin “kafası karışık” Avrupalılar tarafından biber zannedilmesiymiş. Kolomb’un da kafası karışmış olmalı, lakin Hindistan’a ulaşıp Avrupa’ya kısa yoldan karabiber getireceğim derken kırmızıbiberle dönmek yeterince tuhaf bir durum değil mi sizce de?...
Orta Amerika’dan getirilen o ilk acı biberler Avrupalıların dilini öyle bir ısırmış ki ona bu nedenle Yunanca “ısırmak” anlamına gelen “capto” sözcüğünden türetilmiş “capsicum” adını vermiş olmalılar.
Bugün Macar mutfağının vazgeçilmezi olan tatlı kırmızıbiber o denli seviliyor ve sahipleniliyor ki Macaristan’da restoranlardaki masalarda “tuz ve karabiber” ikilisine değil(!) “tuz ve tatlı kırmızıbiber” ikilisine yer veriliyormuş.
Macarlar, biberlerin insanları kem gözden ve vampirlerden koruduğuna inanırlar. Bu nedenle tıpkı Romanyalıların kapı ve pencerelerine sarımsak asması gibi onlar da ipe dizdikleri kırmızıbiberleri asar, hamile kadınları ve bebeklerini korumak için biber tohumlarını yastıklarına koyarlarmış...
Kırmızı biberlerin yeşil biberlere göre 2 kat, limon ve portakala göre ise 4 ile 6 kat C vitamini içerdiğini, ve kanser önleyici karoten, para-kumarik asit ve likopen gibi fitokimyasalları ise 9 kat daha fazla içerdiğini belirtelim. Kahvaltıda kırmızı elma yiyemeyenler, kırmızı tatlı biber tüketmeyi unutmamalı...
Mutfak Sırrı: Biber dolmasını seven ve pişirebilen biri olarak biberin içinde kalan o lezzetli beyaz kısımları tohumlardan ayıkladıktan ve ince ince kıydıktan sonra hazırladığım dolmanın harcına ekliyorum ve bence sonuç olarak daha lezzetli bir biber dolması elde ediyorum.
Osmanlı donanmasının Akdeniz’de haraca bağladığı İspanyol, Sicilyalı veya Portekizli tüccarların gemilerinden birinde keşfedilen “biber tohumları” günün birinde Budin beylerbeyi Mehmet Paşa’nın eline geçmiş. Mehmet Paşa da bu tohumları Budin’deki (Budapeşte’nin 1541’den 1686’ya kadarki Osmanlı himayesindeki adı) köşkünün bahçesine ektirmiş.
Paşanın köşküne su taşıyan hizmetkarlardan biri olan Ilona isimli bir Macar kızı bu kırmızı renkli meyveleri fark edip bazılarını aşırıvermiş...
Sonrasını zaten biliyorsunuz, 1683’te başarısızlıkla sonuçlanan 2. Viyana Kuşatmasından sonra Osmanlı’nın güçten kesildiğine ikna olan Haçlı Ordusu 1686’da Budin’i geri almış. Böylece Osmanlılar Macar topraklarından bir daha geri dönmemek üzere ayrılırken paprika biberleri de sevip alıştıkları Macar topraklarında yetişmeye devam etmişler...