Ardıç
(Juniperus)
Hocamız Hakan Atıcı bize Konya Taşkent Balcılar kasabasında türünün bizdeki en yaşlı örneği olan, dev gibi ve 2300 yaşında olduğu tahmin edilen bir anıt ağaçtan söz etmişti. Sonra da aynı ağaç türünü bir de Ahmet Atalık hocamızdan ayrıntılı olarak dinledik. Bize aktarılan bilgilerin dışında kalanlar da belki ilginizi çekebilir diyerek ben de sizi üçüncü tura çıkaracağım.
Ardıç Nedir?
Ardıç, servigiller cinsine ait iğne yapraklı ve oldukça dayanıklı bir ağaç türüdür. Doğada ilginç bir yaşam döngüsü vardır: Ardıç, meyvelerini tüketen ve tohumlarını midesinin özsuyu ile çatlatan ardıç kuşu sayesinde yayılır. Kuş olmadan ardıç ormanı olmaz desek yeridir.
Tohumları bitkisel ilaç ve gıdalarda tatlandırıcı olarak kullanılabilir. Ayrıca meyveleri alkollü bir içki olan cin yapımında da kullanılır. Genellikle ağacın erkek ve dişi bireyleri ayrıdır, tohumu için üretilecekse her iki cinsin de bir arada yetiştirilmesi gerekir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler:
Gymnosporium hastalığına yakalanma riski olan ardıcın, aynı hastalığın görülebildiği elma ağaçları ile bir arada yetiştirilmesi sorun yaratabilir. Ayrıca kurak bölgelerde yetişen ardıç ağaçlarının polenleri alerjilere neden olabilir.
Türk Kültürü: Şaman Türkmenler ve Bektaşi-Aleviler ardıcı kutsal sayar ve dilek ağacı olarak kullanırlar.
Avrupa Kültürü: İskoç ve Galya kültürlerinde koruyucu ağaç olarak kabul edilen ardıç, vebadan ve büyülerden arındırıcı tütsü olarak kullanılırmış. Bir ardıç kesenin ertesi yıl öleceğine inanılırmış.
Karanlık Bir Masal: Alman folklorunda hırsızlığa uğrayanlar ardıç ağacındaki bir iblisi çağırırmış. 18. yüzyılda Grimm Kardeşler, belki de bu inanıştan esinlenerek ünlü “Ardıç Ağacı” masalını yazmışlardır. Ardıç kuşunun kötü bir üvey anneden nasıl intikam aldığını anlatan bu masal, kitabın bazı baskılarında yanlışlıkla “Badem Ağacı” olarak da geçer.
Sümerler ve Babilliler ise zavallı ardıç ağacını tanrılara sunu olarak cayır cayır yakmışlar. Tarih boyunca hem korkulan hem saygı duyulan, masallara konu olan ardıç ağacı işte böyle bir canlıdır.