Dişbudak
(Fraxinus)
Dişbudak (Fraxinus), zeytin ve leylakla yakın akraba olan, düzgün gövdeli ve yuvarlak taçlı güzel bir ağaçtır. Tüysü yaprakları ve kanatlı meyvaları ile kolayca tanınır.
Bir "Aşk Ağacı": Dişi ve erkek çiçekleri ayrı ağaçlarda olduğu için tam bir "aşk ağacı" sayılır. Ancak bahçıvanlar için bir uyarı: Erkeği ve dişisi yan yana gelirse çok fazla tohum döküp temizlik işi çıkarabilirler!
Dişbudağın en büyük düşmanı, ona korkunç zararlar veren Agrilus planipennis (Zümrüt Dişbudak Kurdu) böceğidir. Parlak zümrüt yeşili, mücevher gibi görünen bu böceğe Amerika'da "Yeşil Giysili Şeytan" denir. Ağacın kabuğunu delerek odunsu dokuyu tünellerle delik deşik eder ve ağacı kurutur. Uzak olsun!
Norse Mitolojisi: İskandinav mitolojisinde dokuz evreni birbirine bağlayan efsanevi "Yggdrasil" ağacının yıllarca Dişbudak olduğu sanılmıştır (sonradan Porsuk ağacı olduğu anlaşılsa da). Ayrıca ilk insan olan "Ask" (Adem), bu kutsal ağaçtan yaratılmıştır.
Yunan Mitolojisi: İlk insanların atası olan "Meliae" perilerinin bu ağaçta yaşadığına inanılırdı. Yunanca bal anlamına gelen "Meli", ağacın şekerli özsuyuna bir göndermedir.
Hayat Ağacı ve Tanrı: Eski Türk efsanelerinde yerle göğü bağlayan kutsal "Hayat Ağacı"na "Tankrı" denirdi. Bugün kullandığımız "Tanrı" sözcüğü de kökenini buradan alır. (Not: Türklerin asıl kutsal ağacı Kayın olsa da, Hayat Ağacı kavramı evrenseldir).
İngilizlerin Korkusu: İngilizler bu ağaca "Dul Bırakan Ağacı" (Widow Maker) lakabını takmıştır. Nedeni ise, ağacın sağlam sanılan kuruyan dallarının aniden kopup, gölgesine sığınanların üzerine düşebilmesidir.
Odunu sağlam ve esnek olduğu için mobilyadan alet saplarına kadar pek çok yerde kullanılan bu değerli ağaç, mitolojisi ve tarihiyle de saygıyı hak ediyor. "Tankrı" hepimizi düşen dallardan ve yeşil böceklerden korusun!