Lale
(Tulipa)
Lale (Tulipa), zambakgiller familyasından, anavatanı Orta Asya'daki Pamir ve Hindukuş dağları olan çok yıllık soğanlı bir süs bitkisidir. Doğal ortamında soğuk ve dağlık arazilere uyum sağlamış bu bitki, serin ilkbaharları ve kurak yazları sever.
Yabancı dildeki "Tulipe/Tulip" adının kökeni ilginç bir yanlış anlaşılmaya dayanır. Osmanlı erkekleri sarıklarına lale takarlardı. Yabancı elçiler bu çiçeğin adını sorduklarında, sarığı (tülbendi) sorduklarını sananlar "Tülbend" cevabını vermişler. Böylece çiçeğin adı batıda "Tulip" olarak kalmıştır.
Ayrıca Lale kelimesinin Arapça harflerle yazılışı, "Allah" lafzı ile aynı harfleri içerdiği için İslam sanatında kutsal kabul edilmiştir.
Lalenin Avrupa ile tanışması, Kanuni Sultan Süleyman'ın gönderdiği soğanlar sayesinde olmuştur. Hollandalı botanikçi Carolus Clusius'un yetiştirdiği bu laleler, 17. yüzyılda Avrupa'da öyle bir çılgınlığa yol açtı ki (1634-37), lale soğanları para yerine geçmeye başladı ve bir servet değerine ulaştı.
Ferhat ile Şirin efsanesini bilirsiniz. Ferhat, Şirin'in öldüğünü sanıp canına kıyar, Şirin de bunu duyunca kendini öldürür. Mezarlarında her bahar iki çiçek açar.
Halk arasında bu çiçeklerin gül olduğu sanılsa da, aslında onlar kırmızı Amasya Laleleridir (Tulipa sprengeri). Bu endemik tür, maalesef doğada yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Laleleri sonbaharda ekmelisiniz. Soğanın büyüklüğüne göre 10-20 cm derinliğe, drenajı iyi olan bir toprağa dikin.
Dikkat: Lale soğanları mantar ve küfe karşı hassastır, saklarken iyice kurutun. Ayrıca soğanlar evcil hayvanlar ve çiftlik hayvanları için zehirlidir.