Akdiken (Acı Çehre)
(Rhamnus cathartica)
Akdiken Künyesi
Cehrigiller (Rhamnaceae) familyasının bu dikenli üyesi, kirazı andıran siyah meyveleriyle dikkat çeker. Ancak görünüşüne aldanmamak gerekir; halk arasında "Acı Çehre" olarak bilinmesinin geçerli bir sebebi vardır.
Aynı aileden olan Barut Ağacı (Frangula alnus) ile çok karıştırılır. İşte farkları:
- Meyve Rengi: Barut ağacı kızıldan siyaha dönerken, Akdiken yeşilden siyaha döner.
- Çiçekler: Barut ağacının 5 taç yaprağı varken, Akdikenin 4 taç yaprağı vardır.
- Dikenler: Adından da anlaşılacağı üzere Akdiken dikenlidir.
Latince adı Cathartica, "arındırıcı, temizleyici" anlamına gelir. Bunun nedeni, meyvelerinin içerdiği "emodin" maddesinden kaynaklanan şiddetli ishal yapıcı (müshil) etkisidir.
Bu etki sayesinde kuşlar, meyveyi yer yemez tohumları sindirmeden dışarı atarlar; böylece ağaç tohumlarını uzaklara yaymış olur. Eskiden kusturucu olarak ve sarılık tedavisinde kullanılmıştır.
Kuzey Amerika'da "istilacı tür" ilan edilmiştir. Bunun ilginç bir nedeni var:
Ağacın dökülen yaprakları toprağı azot bakımından o kadar zenginleştirir ki, bu durum istilacı toprak solucanlarının nüfusunu iki katına çıkarır! Asitlenen toprakta diğer yerel bitkiler yaşayamaz hale gelir. Kurtulması çok zordur; kesilse bile köklerinden yeniden fışkırır.
Yine de doğanın bir dengesi vardır; bazı kelebek türleri yumurtalarını sadece Akdiken ve Barut ağacı yapraklarına bırakır. Yani bahçeniz için uygun olmasa da, doğada gördüğünüzde ona "bu da Akdikenmiş" diyerek selam verebilirsiniz.